Haksız rekabeti meydana getiren fiil ekonomik değer taşımalıdır
Haksız rekabet, firmaların,
işletmelerin veya şirketlerin yaratmış olduğu markasına, imajına, kurumsal
kimliğine müşteri portföyüne, ürün çeşidine karşı sistematik davranışlarla
gerçekleştirilen, kötü niyetli ve haksız olarak öne çıkmak ve diğer firmalara
özellikle maddi açından zarar vermek amacıyla gerçekleştirilen tüm
davranışlardır.
Haksız Rekabet Halleri Nelerdir?
Haksız rekabet halleri, Türk Ticaret Kanunu’nda yahut Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da açıkça ve örneklerle sayılmış değildir. Buna karşı kanun lafzından ve güncel Yargıtay kararlarından yola çıkılarak şu hallerin haksız rekabete sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır:
v Dürüstlük kuralına aykırı beyanlarda bulunmak, davranışlar
gerçekleştirmek,
v İşletmelerin kendi ürünleri hakkında gerçek dışı beyanlarda
bulunarak ürünlerini ön plana çıkarması,
v Diğer işletmelerin ürünlerini kötülemek,
v İşletmelerin kendi ürünleri ile diğer işletmelerin
ürünlerini karşılaştırması, bunları halka duyurması,
v Piyasa fiyatının çok altında satış yaparak diğer işletmeleri
zor duruma sokmak,
v Müşterilerin satın alma özgürlüğünü etkileyecek aşırı
davranışlarda bulunmak, reklamlar yayınlamak,
v İşletmelerin üründe olması zaruri özellikleri ek özellik gibi
lanse ettirerek ürünü ederinden pahalıya satmak,
v Diğer işletme veya firmaların işçilerine yahut
yöneticilerine yarar sağlamak suretiyle firmaya zarar vermek,
v Meslek odalarının belirlediği indirimler dışında aşırı indirim
yapmak,
v Diğer firmaların iş sırlarını elde ederek kendi yararına
haksız çıkar sağlamak,
v Müşteriyi aldatıcı reklam yapmak,
v Müşterinin iradesini yanıltmak,
v Gerçek dışı beyanlarda bulunarak ürün satmak.
Haksız Rekabetin Şartları Nelerdir?
Haksız rekabetin oluşması için gerekli
şartlar, Türk Ticaret Kanunu ve Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da sırayla
sayılmamıştır. Ancak Yargıtay kararları, kanun lafzı ve güncel uygulamalardan
yola çıkılarak haksız rekabetin şartlarının şunlardan ibaret olduğunu söylemek
mümkündür:
v Haksız eylemleri meydana getirenler ile haksız eylemlere
maruz kalanlar arasında ekonomik rekabet var olmalıdır,
v Haksız ve hukuka aykırı bir fiil meydana getirilmelidir,
v Bu haksız ve hukuka aykırı fiil sebebiyle bir zarar meydana
gelmiş olmalı yahut zararın meydana gelme ihtimali yüksek olmalıdır,
v Haksız rekabetin meydana getiren fiil ekonomik değer taşımalıdır.
Haksız Rekabet Davaları
Haksız
rekabet hallerinde haksız rekabette bulunana karşı açılabilecek davalar dört
başlıkta toplanabilir:
v Tespit Davası
v Men (Önleme) Davası
v Maddi Durumun Ortadan Kaldırılması
Davası
v Tazminat Davaları
Tespit Davası
Haksız
rekabeti tespit davası,
gerçekleştirilen eylemlerin haksız rekabet kapsamında değerlendirilip
değerlendirilemeyeceğine dair açılan bir davadır. Bu davanın sonucunda mahkeme tarafından
yalnızca eylemlerin haksız rekabete sebebiyet verip vermediği meselesi sonuca
bağlanır.
Açılacak olan tespit davasında davayı
açanın zarara uğrayıp uğramadığı hususu ele alınmayacağı gibi davacının zarara
uğradığı kesin olsa dahi herhangi bir tazminata hükmedilmez.
Tespit davasının açılmasındaki hukuki
yarar, gerçekleştirilen eylemlere karşı açılabilecek olan diğer davalarda
karşımıza çıkar. Örneğin, kendisine karşı haksız rekabet kapsamında kalan
eylemlerin gerçekleştirildiğini düşünen davacı, öncelikle açacağı tespit davası
ile bu haksız rekabete ilişkin eylemleri mahkeme kararı ile de kanıtlayıp
ardından açacağı önleme ve tazminat davalarının akıbetini kendi lehine
çevirebilecek olup yargılamanın daha kısa sürede tamamlanmasını sağlayabilir.
Men (Önleme) Davası
Haksız
rekabeti önleme davası, davacının
kendisine karşı davalı tarafından gerçekleştirildiğini iddia ettiği haksız
rekabet kapsamındaki eylemlerinin tekrarlanmaması ve bir an evvel ilgili
eylemlere son verilmesi istemiyle açılan bir davadır. Bu davanın sonucunda
mahkeme tarafından verilecek ilam ile davalının gerçekleştirmiş olduğu haksız
rekabete ilişkin eylemlerini devam ettirmesi yasaklanır, davacının gelecekte
oluşacak zararları mahkeme ilamı ile önlenir.
Maddi Durumun Ortadan Kaldırılması Davası
Meydana getirilen haksız rekabet
eylemleri sebebiyle davacı bünyesinde oluşan zararların temizlenmesi ve
davacının zedelenen itibarının, imajının ve kariyerinin davacıya yeniden teslim
edilmesi için açılan davaya maddi durumun ortadan kaldırılması davası bir diğer
adıyla ref’i davası denilmektedir.
Maddi durumun ortadan kaldırılması
davası ile davalının kasten yaptığı yanıltıcı beyanlar düzeltilir davacıya
tabir-i caiz ise itibar iadesi sağlanır.
Maddi durumun ortadan kaldırılması
davası açan davacı, yanlış beyanların düzeltilmesi için haksız rekabetin
gerçekleştirilmesinde kullanılan araç ve gereçlerin mahkeme tarafından imhasını
da talep edebilir.
Haksız Rekabete Dayalı Tazminat Davası
Haksız rekabet sonucu gerçekleştirilen
eylemler neticesinde zarara uğrayan kimse, ilgili eylemleri gerçekleştiren
kişiye karşı hem maddi hem de manevi tazminat davası açabilir.
Maddi tazminat davasında davacı,
davalıdan ilgili haksız rekabet eylemleri sebebiyle mahrum kaldığı ücreti, bu
süre zarfında uğradığı ekonomik zararı, kendisine karşı yöneltilen yanıltıcı
beyanları gidermek adına yaptığı masrafları talep edebilir.
Manevi tazminat davasında davacı,
davalıdan ilgili haksız rekabet eylemleri sebebiyle yaşadığı ekonomik buhranın
hem kendisi hem ailesi hem de çalışanlarında meydana getirdiği elem, keder ve
ızdırabın maddi olarak karşılığını isteyebilir.
Haksız Rekabette Dava Açmaya Yetkili Olanlar
Haksız rekabete ilişkin eylemlerin
meydana gelmesinin ardından bu zararın tespiti ve zararın giderilmesi için
yukarıda sayılan davaları açabilecek kişiler Türk Ticaret Kanunun 56.
Maddesinde sınırlı sayıda sayılmıştır. Gerçekleştirilen haksız rekabet
eylemleri sebebiyle müşterileri, alıcıları, mesleki itibarı, ticari
faaliyetleri zarar gören ve faaliyet gösterdiği sektördeki konumu sarsılan
kimseler tarafından açılabilir.
Haksız Rekabette İhtiyati Tedbir ve Zamanaşımı
Haksız rekabet davalarında dava
sonuçlanana kadar yargılama sürecinde davacıya karşı gerçekleştirilen haksız
rekabet eylemlerinin yargılama sonucuna kadar önlenmesi ve hak kayıplarının
önüne geçilebilmesi açısından mahkemeden davacı lehine ihtiyati tedbirlerin
uygulanmasına karar verilmesi talep edilebilir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 61. Maddesinde
haksız rekabet halinde mahkemeden talep edilebilecek ihtiyati tedbirler sırayla
sayılmıştır. İlgili kanun hükmü gereğince haksız rekabet halinde mahkemeden şu
ihtiyati tedbirler talep edilebilir:
v Var olan durumun korunması,
v Haksız rekabetin engellenmesi,
v Haksız rekabet sonucunda meydana gelen maddi durumun ortadan
kaldırılması,
v Haksız rekabete ilişkin eylemlerin yanlış veya yanıltıcı
beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesi,
v 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda sayılan diğer
ihtiyati tedbirler.
Kanunda sayılan ihtiyati tedbirlere
örnek olarak davacı, mahkeme açtığı anda mahkemeden haksız rekabete sebebiyet
veren aldatıcı reklamların yayınının durdurulmasını, tanıtım afişlerinin ve
broşürlerinin imhasını, yayın yasağı getirilmesini talep edebilir.
Haksız rekabet davalarının belirli
süreler içerisinde açılması zorunludur. Haksız rekabet davaları, davacının
gerçekleştirilen haksız rekabet eylemlerinin öğrenildiği tarihten itibaren 1
yıl içinde, her halde haksız rekabet eylemlerinin gerçekleştirildiği tarihten
itibaren 3 yıl içinde açılmalıdır.
Haksız Rekabette Görevli ve Yetkili Mahkeme
Haksız rekabet davalarının hukuki
mahiyetine ve davanın hangi konuya ilişkin olduğuna göre görevli mahkeme
değişkenlik gösterebilmektedir. Ancak haksız
rekabet davaları ticari davalar olarak kabul edildiği için genel kural
haksız rekabete ilişkin davaların Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesidir.
Asliye Ticaret Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde bu davaları Asliye Hukuk
Mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatı ile yürütür.
Haksız rekabet davasının konusunun bir
markaya, marka tesciline yahut patente ilişkin olması durumunda görevli mahkeme
Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi olacaktır.
Haksız rekabet davasının konusunun işçinin
çalıştığı yahut eskiden çalıştığı işyerine karşı gerçekleştirdiği haksız
rekabet eylemlerine ilişkin ise bu durumda görevli mahkeme İş Mahkemeleri
olacaktır.
Haksız rekabete ilişkin olarak açılacak davalarda yetkili mahkeme haksız rekabetin gerçekleştirildiği, zararın meydana geldiği yer veya davalının yerleşim yeri adresidir.
https://www.latifcembaran.com/ticaret-hukuku-avukati
Benzer Blog Yazılarımız:
https://www.latifcembaran.com/blog/senedi-ibraz-zorunlulugu
https://www.latifcembaran.com/blog/maasin-elden-odenmesi
https://www.latifcembaran.com/blog/marka-tescilinde-oncelik-ilkesi
https://www.latifcembaran.com/blog/cek-nedir-nasil-duzenlenir
https://www.latifcembaran.com/blog/ciro-nedir-ciro-turleri-ve-cironun-iptali