Türk Medeni Kanunu’nun 531. Maddesinde vasiyetin resmi veya el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabileceği düzenlenmiştir.
Genel Olarak Vasiyetname
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonraki istek ve arzularının yerine getirilmesini sağlamak için düzenlediği bir belgedir. Türk Medeni Kanunu’na göre, vasiyetname düzenleyebilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Sağlararası tasarruflardan farklı olarak, vasiyetname; ölüme bağlı bir tasarruftur ve sonuçlarını miras bırakanın ölümünden sonra doğurur. Miras sözleşmesinden farklı olarak vasiyetname, her zaman serbestçe geri alınabilir. Bu açıdan vasiyetname tek taraflı bir hukuksal işlemdir. Yani kabul edilmek ya da geri alınabilmek için bir başkasının rızasına ihtiyaç duymaz. Türk hukukunda üç tür vasiyetname kabul edilmiştir.
Vasiyetname Çeşitleri
Türk Medeni Kanunu’nun 531. Maddesinde vasiyetin resmi veya el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabileceği düzenlenmiştir.
Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere vasiyetnamenin üç farklı çeşidi vardır:
1)Resmi vasiyetname
2)El yazılı vasiyetname
3)Sözlü vasiyetname
Resmi Vasiyetname
Resmi vasiyetname Türk Medeni Kanunu’nun 532.maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise resmi memurun kimler olabileceği düzenlenmiştir. Buna göre resmi memur, sulh hakimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli önünde resmi vasiyetname düzenlenebilir. Miras bırakan son arzularını resmi memura bildirdikten sonra memur vasiyetnameyi yazar ve okuması için miras bırakana verir. Daha sonra eğer vasiyetname miras bırakanın son arzularına uygun ise miras bırakan da imza atar ve tekrar memura verir. Memur da vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar. Bu işlem de tamamlandıktan sonra miras bırakan vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularına uygun olduğunu iki tanığa beyan eder. Ardından tanıklar da bu beyanın yanlarında yapıldığını ve miras bırakanı tasarrufa yetkin gördüklerini vasiyetnameye yazarak altını imzalarlar ve böylece resmi vasiyetname düzenlenmiş olur.
Eğer miras bırakan vasiyetnameyi okuyacak veya imzalayacak durumda değilse, görevli memur vasiyetnameyi okuyarak miras bırakanın son arzularına uygun olup olmadığını beyan etmesini ister. Bunun üzerine tanıklar da bu olayın gerçekleştiğini vasiyetnameye yazarak imzalarlar ve böylece resmi vasiyetname düzenlenmiş olur.
Peki resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine kimler katılabilecektir? Kanun koyucu Türk Medeni Kanunu 536.maddesinde buna bir sınır getirmiştir. Buna göre düzenlemeye katılamayacaklar şunlardır:
1)Fiil ehliyeti bulunmayanlar
2)Bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar
3)Okur yazar olmayanlar
4)Miras bırakanın eşi, altsoy ve üstsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri
Ayrıca düzenlemeye katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulması kanun koyucu tarafından yasaklanmıştır.
El Yazılı Vasiyetname
Vasiyetname resmi olarak düzenlenebileceği gibi el yazılı olarak da düzenlenebilir. El yazılı vasiyetname düzenlenebilmesinin şartları Türk Medeni Kanunu madde 538’te düzenlenmiştir. Buna göre: El yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar miras bırakanın el yazısıyla yazılması ve imzalanması şarttır. Eğer bir başkası miras bırakanın adına el yazısıyla vasiyetname düzenlerse bu vasiyetname geçersiz olacaktır. Bir diğer husus da el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesi gerektiğidir. El yazılı vasiyetnamede mutlaka vasiyetin düzenlendiği tarih yer almalıdır aksi takdirde vasiyetname geçersiz olacaktır.
Sözlü Vasiyetname
Hayatın içinde bazı zor şartlar meydana gelebilir ve resmi ya da el yazılı vasiyetname düzenlemek mümkün olmayabilir. Kanun koyucu bu tarz durumlarda sözlü vasiyetname düzenlenebilmesini öngörmüş ve böylelikle miras bırakanın son arzularının yerine getirilmesi için kolaylık sağlanmıştır.
İlgili maddenin devamında ise sözlü vasiyetnamenin nasıl yapılması gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre, miras bırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları görevini yükler. Ardından belgeye yıl, ay, gün ekleyerek belgeyi imzalarlar ve vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler ve ilgili durumu hakime beyan ederler. Böylece sözlü vasiyetname geçerli bir şekilde düzenlenmiş olur.
Resmi ya da el yazılı vasiyetnamenin kendiliğinden hükümden düşmesi mümkün değil iken sözlü vasiyetname, miras bırakan için sonradan diğer şekillerde bir vasiyet yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşecektir.
Sonuç
Yukarıda anlatılanlardan anlaşılacağı üzere vasiyetname, kanun koyucu tarafından sıkı şekil şartlarına tabi tutulmuştur. Miras bırakanın son arzularını içeren vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için kanunda belirtilen sıkı şekil şartlarına uymalıdır.
Konuyla İlgili Hizmetlerimiz:
https://www.latifcembaran.com/miras-avukati
Benzer Blog Yazılarımız:
https://www.latifcembaran.com/blog/vasiyetnamenin-iptali
https://www.latifcembaran.com/blog/mirarstan-feragat
https://www.latifcembaran.com/blog/sozlu-vasiyetname