Vasiyetnamenin Açılması Davası

Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk hakimi tarafından vasiyetnamenin açılıp okunması gerekir.

Vasiyetnamenin Açılması Davası

Miras hukukunda en çok karşılaşılan konulardan biri, murisin son iradesini ortaya koyduğu vasiyetnamenin açılması davasıdır. Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran ve onun malvarlığına ilişkin tasarruflarını içeren tek taraflı bir hukuki işlemdir. Ancak vasiyetnamenin hüküm ifade edebilmesi için, belirli usul ve esaslara uygun şekilde açılması ve ilgililere okunması gerekir.

Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyetname, miras bırakanın ölümünün ardından sulh hukuk mahkemesi tarafından açılır ve mirasçılara duyurulur. Bu süreç, mirasçılar arasındaki hakların belirlenmesi, olası uyuşmazlıkların önlenmesi ve murisin son arzularının yerine getirilmesi açısından büyük önem taşır. Vasiyetnamenin açılması davası, aynı zamanda ileride doğabilecek iptal ya da tenkis davalarının da temelini oluşturur.

Vasiyetnamenin Açılmasına İlişkin Süreç

Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi zorunludur. Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk hakimi tarafından vasiyetnamenin açılıp okunması gerekir. Bu süreçte, mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere davet edilir.

Sulh hukuk hakimi, vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi işlemini yapar ve vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneklerini mirasçılara tebliğ eder. Vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşmesiyle birlikte süreler işlemeye başlar. Bu noktada vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar. Dolayısıyla vasiyetnamenin açılmasına ilişkin süreç, mirasçıların ve diğer ilgililerin haklarını koruyan temel bir aşamadır.

Vasiyetnamenin Açılması Davasında Usul

Vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslimi zorunludur. Mahkemece vasiyetnamenin usulüne uygun açılması sırasında bilinen mirasçılar çağrılır ve vasiyetnamenin açılıp okunması işlemi yapılır. Bu davada vasiyetnamenin açılıp okunmasından itibaren mirasçılar haklarını öğrenir ve gerekli itiraz yolları işletilebilir.

Dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşme tarihi önemlidir. Çünkü vasiyetnamenin iptali davasında öncelikle dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşmesi gerekir. Vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılan ilgililerin yokluğu davaya engel oluşturmaz. Nitekim vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz ve vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılma işlemi yapılır.

Vasiyetnamenin Açılması Davasının Şartları

Vasiyetnamenin açılması davası, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslimi ile başlar. Bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi hakimi vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi işlemini yapmak zorundadır.

Şartlardan biri, vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine süresinde teslim edilmesidir. Ayrıca mahkemece vasiyetnamenin açılıp okunması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere mirasçılar davet edilir. Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşmesiyle birlikte vasiyetnamenin tenfizine veya iptaline ilişkin talepler gündeme gelebilir. Bu nedenle vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşmesi dava şartı niteliğindedir.

Vasiyetnamenin Açılması Davasına Kimler Başvurabilir?

Vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme sulh hukuk mahkemesidir ve bu davaya mirasçılar ve diğer ilgililer başvurabilir. Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslimi zorunlu olup, bu görev vasiyetnameyi elinde bulunduran kişilere aittir.

Mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra vasiyetnamenin iptali davası açmak isteyen mirasçılar, vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre, vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşme tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesiyle birlikte vasiyetnamenin iptali davasında süre işlemeye başlar. Bu yönüyle vasiyetnamenin açılması davasına başvuru hakkı, mirasçılar başta olmak üzere, vasiyetnamede hak sahibi olan tüm ilgililere tanınmıştır.

Vasiyetnamenin Açılması Davasında Yetkili Mahkeme

Vasiyetnamenin açılması davasında yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu madde hükümleri gereğince mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir. Yani vasiyetnamenin açılacağı mahkeme, murisin ölümünden önceki yerleşim yeri esas alınarak belirlenir.

Ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslim edilmesi zorunludur. Vasiyetnamenin açılıp okunması işlemi, ancak sulh hakimi tarafından yapılabilir. Vasiyetnamenin açılması sırasında bilinen mirasçılar davet edilir ve vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi sağlanır. Bu aşamada, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına dair inceleme yapılmaz; çünkü vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil, iptal davası açıldığında asliye hukuk mahkemesi bu incelemeyi yapar.

Dolayısıyla vasiyetnamenin açılması için görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi, iptal davası için ise asliye hukuk mahkemesidir.

Vasiyetnamenin Tenfizi ve Hukuki Sonuçları

Vasiyetnamenin tenfizi, mirasbırakanın vasiyetnamesinde yer alan tasarrufların yerine getirilmesini ifade eder. Ancak vasiyetnamenin açılması ve okunması işlemi tamamlanmadan tenfiz davası açılamaz. Öncelikle vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi gerekir. Ardından vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitine vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil, vasiyetnamenin tenfizine bakan mahkeme karar verebilir.

Vasiyetnamenin iptali davası açılmışsa, tenfiz davasının görülebilmesi için iptal davasının kesinleşmesi beklenir. Vasiyetnamenin açılması ve kesinleşmesi ile birlikte, vasiyetnamenin tenfizi aşamasına geçilebilir. Bu süreçte mirasçılar veya vasiyet alacaklıları vasiyetnamede kendilerine bırakılan hakların icrasını talep edebilirler.

Sonuç olarak vasiyetnamenin açılması, hukuki sürecin başlangıcı olup; kesinleşme sonrasında tenfiz davası açılabilir ve mirasbırakanın son arzuları hayata geçirilir.